Wat zijn menuiserite onderdakplaten?

Menuiserite is een handelsnaam voor vezelcementplaten die jarenlang werden geproduceerd door Eternit en veel werden toegepast als onderdak in Belgische woningen. Deze platen vormen een beschermende laag onder de dakbedekking en voorkomen dat wind, vocht, regen of stuifsneeuw binnendringen.

Menuiserite werd vooral gebruikt tussen de jaren 1950 en 1990 en komt vandaag nog vaak voor in oudere woningen, hoeves, garages en bijgebouwen.

Voor eigenaars van een oudere woning is het belangrijk om te weten dat oudere menuiseriteplaten asbest kunnen bevatten. Dat betekent echter niet automatisch dat er een gezondheidsrisico bestaat. De toestand van het materiaal en eventuele renovatieplannen spelen daarbij een belangrijke rol.

Hoe herken je menuiserite onderdakplaten?

Menuiseriteplaten bevinden zich meestal aan de binnenzijde van het dak, onder de dakpannen of leien. Ze zijn doorgaans vlak en hebben een vezelachtige structuur.

De platen komen voor in verschillende kleuren:

• lichtgrijs;
• roze;
• geelachtig;
• beige.

De kleur alleen zegt niets over de aanwezigheid van asbest. Zowel asbesthoudende als asbestvrije platen kunnen sterk op elkaar lijken. Daarom is een visuele inspectie vaak onvoldoende om met zekerheid vast te stellen of er asbest aanwezig is.

Bevat menuiserite altijd asbest?

Nee.

Oudere menuiseriteplaten bevatten vaak asbestvezels die destijds werden toegevoegd om het materiaal sterker en brandwerender te maken.

Vanaf 1994 werden asbestvrije alternatieven geproduceerd. Deze platen dragen doorgaans de aanduiding “NT”, wat staat voor “New Technology”. Daarbij werden andere synthetische vezels gebruikt in plaats van asbest.

Toch is het niet altijd mogelijk om met het blote oog vast te stellen of een plaat asbest bevat. Bij twijfel kan een laboratoriumanalyse uitsluitsel geven.

Hoe weet ik zeker of mijn onderdak asbest bevat?

Er zijn verschillende manieren om dit te onderzoeken:

1. Bouwjaar van de woning bekijken

Woningen gebouwd of gerenoveerd vóór 1994 hebben een grotere kans op asbesthoudende menuiserite.

2. Opschriften controleren

Sommige platen bevatten een markering of productcode. De aanduiding “NT” wijst doorgaans op een asbestvrije plaat.

3. Asbestinventaris of asbestattest raadplegen

Bij verkoop van veel oudere woningen is een asbestattest verplicht. Hierin wordt vermeld of er asbestverdachte materialen aanwezig zijn.

4. Materiaalanalyse laten uitvoeren

Een erkend laboratorium kan met zekerheid bepalen of het materiaal asbest bevat.

Is een asbesthoudend onderdak gevaarlijk?

In de meeste gevallen niet.

Zolang de platen intact blijven en niet worden beschadigd, komen er nauwelijks asbestvezels vrij. Daarom vormt een onbeschadigd asbesthoudend onderdak meestal geen onmiddellijk gezondheidsrisico.

Het risico ontstaat vooral wanneer men:

• boort;
• zaagt;
• schuurt;
• breekt;
• verwijdert.

Bij dergelijke werkzaamheden kunnen asbestvezels vrijkomen en ingeademd worden.

Wat als de platen beschadigd zijn?

Wanneer menuiseriteplaten scheuren, afbrokkelen of ernstig verweerd raken, is een beoordeling door een deskundige aangewezen.

Voorbeelden:

• een lekkend dak waarbij platen zijn gebroken;
• renovatiewerken op zolder;
• stormschade;
• vochtproblemen die het materiaal aantasten.

In dergelijke situaties kan verwijdering of sanering noodzakelijk zijn.

Mag ik mijn dak isoleren als er asbesthoudende menuiserite aanwezig is?

Dat hangt af van de situatie.

Wanneer de isolatiewerken het asbesthoudende onderdak kunnen beschadigen of insluiten, ontstaan er wettelijke en praktische problemen. In veel gevallen moet het asbesthoudende onderdak eerst verwijderd worden voordat een dakrenovatie kan plaatsvinden.

Voorbeeld:

U wilt een ongebruikte zolder omvormen tot slaapkamer. Om voldoende isolatie aan te brengen moet het bestaande onderdak aangepast worden. Wanneer dit onderdak asbest bevat, zal eerst een asbestverwijdering nodig zijn.

Mag ik zonnepanelen plaatsen op een dak met asbesthoudende menuiserite?

Nee.

Het plaatsen van zonnepanelen op een asbesthoudend dak of asbesthoudende onderdakconstructie is verboden. Bij de installatie moeten bevestigingen worden aangebracht waarbij door het onderdak wordt geboord. Hierdoor kunnen asbestvezels vrijkomen.

Veel eigenaars kiezen daarom voor een gecombineerde aanpak:

1. verwijderen van het asbesthoudende onderdak;
2. vernieuwen van het dak;
3. plaatsen van isolatie;
4. installeren van zonnepanelen.

Moet ik asbesthoudende menuiserite onmiddellijk verwijderen?

Niet noodzakelijk.

Een asbesthoudend materiaal moet niet altijd onmiddellijk verwijderd worden. De beslissing hangt af van:

• de staat van het materiaal;
• de toegankelijkheid;
• de blootstellingsrisico’s;
• geplande renovatiewerken.

Wanneer de platen in goede staat zijn en niet worden verstoord, kan een veilig beheer soms voldoende zijn.

Wat kost het verwijderen van menuiseriteplaten?

De prijs hangt af van verschillende factoren:

• oppervlakte van het dak;
• bereikbaarheid;
• type woning;
• hoeveelheid asbesthoudend materiaal;
• noodzakelijke veiligheidsmaatregelen.

Een exacte prijs kan enkel worden bepaald na een plaatsbezoek of analyse van de situatie.

Samengevat

Menuiserite onderdakplaten zijn een veelvoorkomend onderdakmateriaal in Belgische woningen van vóór de jaren negentig.

Oudere platen kunnen asbest bevatten, terwijl nieuwere uitvoeringen met de aanduiding NT asbestvrij zijn.

Een intacte plaat vormt meestal geen onmiddellijk gevaar, maar bij renovaties, isolatiewerken of de plaatsing van zonnepanelen is extra voorzichtigheid noodzakelijk.

Bij twijfel biedt een asbestanalyse de meest betrouwbare zekerheid over de aanwezigheid van asbest. Je kan ook ineens een asbestattest aanvragen voor de hele woning.

Veelgestelde vragen